TRBildiri
Together Platform’dan Dünya Öğretmenler Günü basın açıklaması

Together Platform’un 5 Ekim Dünya Öğretmenler Günü basın açıklaması.
Bugün 5 Ekim, Dünya Öğretmenler Günü.
1994’ten bu yana her yıl 5 Ekim’de kutlanan Dünya Öğretmenler Günü, 1966 tarihli Öğretmenlerin Statüsüne İlişkin ILO/UNESCO Tavsiye Kararının kabul edilişinin yıl dönümüdür. Tavsiye Kararı, öğretmenlerin hak ve sorumluluklarına, mesleğe hazırlık ve hizmet içi eğitimlerine, işe alınmalarına, istihdam koşullarına ve eğitim-öğretim ortamına ilişkin ölçütleri belirler.
Dünya Öğretmenler Günü vesilesiyle Together Platform olarak, geleceğimiz için paha biçilmez bir iş yapan dünyadaki bütün öğretmenleri kutluyoruz. Öğretmenler özellikle bu yıl, COVID-19 salgınının ortasında hiçbir öğrenci eğitim hakkından geri kalmasın diye büyük emek verdi.
Bu vesileyle, Türkiye hükümetinin son yıllarda öğretmenlere yönelik insan hakları ihlallerine de dikkat çekmek istiyoruz.
Dört yıl önce Türkiye’de olağanüstü hal (OHAL) döneminde çıkarılan kanun hükmünde kararnamelerle (KHK) 140.000’den fazla kamu görevlisi ihraç edildi. Aşağıda, KHK’larla ihraç edilen kamu görevlilerinin, özellikle de öğretmenlerin maruz kaldığı hukuka aykırı uygulamaları özetliyoruz.
34.000 öğretmen KHK’larla hukuka aykırı biçimde ihraç edildi
Anayasanın 128/2, 129/2-3 ve 15. maddelerindeki açık hükümlere rağmen Türkiye Cumhuriyeti uluslararası yükümlülüklerini çiğneyerek öğretmenleri hiçbir soruşturma yapmadan ihraç etti. Düşünceleri suç sayıldı; bazılarına düşüncelerini söyletmek için işkence yapıldı ve bu düşünceleri yüzünden yargılandılar. Sendika üyeliği ve Bank Asya’ya para yatırmak suç ve ceza gerekçesi yapıldı.
Sendikalaşma hakkı ihlal edildi
Türkiye’nin önde gelen öğretmen sendikalarından Aktif Eğitim-Sen kapatıldığında yaklaşık 18.000 üyesi vardı. İnsanlar yalnızca bu sendikaya üye oldukları için görevlerinden ihraç edildi, mağdur edildi.
Aidatları 15 Temmuz’dan sonra bile devlet eliyle ödenen üye öğretmenler, bu üyelikleri yüzünden ihraç edildi. Bu kararlarla Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesinde (AİHS) ve uluslararası hukukta tanınan örgütlenme ve sendikalaşma hakkı çiğnendi.
“Masumiyet karinesi” ihlal edildi
Sanıklara kendilerini savunma hakkı tanınmalıdır. Kendisine suç isnat edilen herkes, savunması için gerekli bütün güvencelerin sağlandığı açık bir yargılama sonunda kanuna göre suçluluğu ispat edilinceye kadar masum sayılır. (İnsan Hakları Evrensel Beyannamesi, madde 11)
Hiçbir soruşturma ya da kovuşturma yapılmadan insanların adlarının listeler hâlinde Resmî Gazete’de ilan edilmesi, masumiyet karinesini açıkça çiğnedi.
İhraç edilen öğretmenler devlet yetkililerinin nefret söylemine maruz kaldı
Hükümet, muhalif saydığı grupları, kuruluşları ve sendikaları terörist ilan ediyor ve onlara hukuk devletinde kabul edilemeyecek muameleler uyguluyor. Maruz kaldıkları nefret söylemi ve ötekileştirme yüzünden ihraç edilen öğretmenler suçlu gibi görülüyor.
KHK ile ihraç edilenler hiçbir yargı merciine başvuramıyor
Uluslararası düzenlemelere ve Türk hukukuna göre mağdur olan herkesin mahkemeye başvurma hakkı vardır; ama Türkiye’de görevinden ihraç edilen öğretmenler hiçbir mahkemeye ya da yargı merciine başvuramıyor. KHK’ların yargı denetimi dışında kaldığını belirten yüzlerce mahkeme kararı var.
Uluslararası baskı üzerine kurulan Olağanüstü Hal İşlem İnceleme Komisyonu da bu gerçeği değiştirmiyor. Durum, Uluslararası Af Örgütünün (Amnesty International) “Purged Beyond Return? No Remedy for Turkey’s Dismissed Public Sector Workers” başlıklı raporunda ayrıntılı biçimde anlatılıyor.
Gösterilen ihraç gerekçelerinin hiçbiri hukuka uygun değil
15 Temmuz sonrasındaki ihraçlar 158 sayılı ILO Sözleşmesini de ihlal ediyor. Hükümetin gösterdiği ihraç gerekçelerinin hiçbiri “çalışanın yeterliliğine”, “mesleki davranışına” ya da “işyerinin gereklerine” dayanmıyor. Bu nedenle söz konusu ihraçlar ILO Sözleşmesine aykırıdır.
Üstelik 34.000 öğretmene karşı gerekçe olarak öne sürülen iddialar da hukuka uygun değil. Öğretmenlere yöneltilen suçlamaların hiçbiri suç sayılan eylemler arasında yer almıyor.
Pasaportları iptal edildi, yenileri verilmiyor
Böylece birçok uluslararası sözleşmenin ve Anayasanın güvence altına aldığı seyahat özgürlüğü kısıtlanıyor. Pasaport iptalleri yalnızca ihraç edilen öğretmenlerle sınırlı kalmadı; eşlerinin ve çocuklarının pasaportları da iptal edildi.
Hükümet davalara müdahale ediyor
Hükümet adil yargılanmayı engellemek için birçok yasal değişiklik yaptı; Hâkimler ve Savcılar Yüksek Kurulu (HSYK) seçimlerine müdahale ederek kendi yandaşlarını kurula üye yaptı. Bu yeni üyeler, hâkim ve savcıların bağımsızlığını korumak yerine davalara hükümet adına müdahale ediyor. Ayrıca Millî İstihbarat Teşkilatı (MİT) ve emniyetten yetkililer mahkemeleri ziyaret ederek hâkimleri KHK ile ihraç edilenler aleyhine karar vermeleri için tehdit etti.
Tehdit, müdahale ve korkuyla dolu böyle bir ortamda adil bir karar ve hukuka uygun bir yargılama mümkün değildir. İhraç edilenlerin eşlerinin pasaport için açtığı davalar bile müdahale yüzünden reddediliyor. Bu koşullarda göreve iade, emeklilik gibi davaları kazanmak imkânsız.
İhraç edilen öğretmenlerin siyasi hakları (seçilme hakkı) ihlal ediliyor
Yüksek Seçim Kurulu (YSK), 31 Mart seçimlerinde KHK ile ihraç edilmiş adaylara mazbatalarını vermeme kararı aldı.
Örneğin kamu görevinden ihraç edilen Zeyyat Ceylan, HDP (Halkların Demokratik Partisi) adayı olarak Bağlar belediye eş başkanlığı için yarıştı. YSK onun 31 Mart seçimlerine girmesine izin verdi; Ceylan 116.000 oy alarak Diyarbakır’ın Bağlar ilçesinde belediye başkanı seçildi. Ancak seçimden 9 gün sonra YSK kararıyla başkanlığı geçersiz sayıldı ve görev, ikinci sıradaki AKP (Adalet ve Kalkınma Partisi) adayına verildi.
Bu vesileyle Together Platform olarak, dünyadaki bütün öğretmenlere hakları ve sorumlulukları, mesleğe hazırlık ve hizmet içi eğitimleri, işe alınmaları, istihdam koşulları ve eğitim-öğretim ortamı bakımından adil ve saygılı davranılması gerektiğini bir kez daha vurguluyoruz.
Saygılarımızla,
Together Platform adına
Mustafa Guler
Together Platform Başkanı

